Laktoza jest dwucukrem składającym się z glukozy i galaktozy. Jest rozdrabniana w jelicie cienkim przez enzym ß-galaktozydazę na przyswajalne cukry proste.
ß-galaktozydaza produkowana jest przez enterocyty głównie w jelicie czczym. Kiedy enzym ß-galaktozydaza nie jest w ogóle wytwarzany lub jest go niewystarczająca ilość, laktoza, która nie ulega hydrolizie, dociera do jelita grubego, gdzie może powodować osmozę i pod wpływem bakterii ulegać fermentacji, w rezultacie czego formują się gazy i kwasy. To może wywołać pewne dolegliwości takie jak wzdęcia, gromadzenie się gazów i rozwolnienia. Również pewne nieokreślone dolegliwości brzuszne często wskazują na nietolerowanie laktozy.
U przeważającej liczby ludzi funkcjonowanie ß-galaktozydazy w jelitach ulega pogorszeniu w dzieciństwie i wieku młodzieńczym zmniejsza ona swoją skuteczność o około 5 do 10% skuteczności, jaka istniała po porodzie. Nazywa się to pierwotną hypolaktazją „wieku dorosłego”. Ta dolegliwość pojawia się u prawie 75% ludzi na świecie. Funkcjonowanie ß-galaktozydazy zanika również w przypadku prawie wszystkich ssaków po okresie karmienia mlekiem matki.
Powszechne występowanie hypolaktazji będzie objawiać się rozmaicie w zależności od narodu. Wśród narodów azjatyckich hypolaktazja jest obecna, co najmniej u 60% ludzi. W przypadkach niektórych grup populacji liczba ta może wzrastać aż do 100%. Jakkolwiek wśród Europejczyków powszechność występowania tego zjawiska przeważnie nie jest większa niż 30%.
Ta pierwotna hypolaktazja wieku dorosłego wywołana jest przez recesywny gen autosomalny. Uważa się, że hypolaktazja pierwotnie pojawiła się u prawie całej populacji, a obecność ß-galaktozydazy zwiększana jest dzięki korzystnym czynnikom w pewnych kulturach. Hypolaktazja może zacząć się manifestować od drugiego roku życia, jednakże spadek funkcjonowaniaß-galaktozydazy może trwać aż do 20 roku życia, zanim pojawią się pierwsze dolegliwości. Ten spadek funkcjonowaniaß-galaktozydazy jest nieodwracalny i nie zależy od rodzaju diety.
Dieta dla osób nie tolerujących laktozy
- Diagnoza
Brak tolerancji na laktozę można stosunkowo łatwo wykryć za pomocą prostego badania mierzącego zawartość H2 w wydychanym powietrzu po zażyciu dawki laktozy. Wzrost H2 jest miernikiem fermentacji nie przyswojonej laktozy dokonywanej przez bakterie w okrężnicy. Inne metody diagnozowania oznaczają pomiar poziomu glukozy we krwi po zażyciu dawki laktozy, oraz określenie funkcjonowania b-galaktozydazy na podstawie biopsji jelita cienkiego.
Jak zostało opisane powyżej, oprócz podstawowej postaci braku tolerancji na laktozę, może również wystąpić nabyta nietolerancja laktozy. Stąd w czasie biegunek zwykle ma miejsce również czasowy brak tolerancji laktozy. W takich przypadkach najlepiej jest stosować przez jakiś czas dietę, w której laktoza występuje w małych ilościach.
- Dieta
Laktoza jest cukrem, który występuje w mleku, a zatem i w produktach pozyskiwanych z mleka. W 100ml mleka krowiego znajduje się około 5 gramów laktozy. W zależności od przyczyny i rodzaju nietolerancji laktozy (wrodzona nietolerancja, biegunka itd.), należy w większym lub mniejszym stopniu ograniczyć przyjmowanie laktozy. Większość osób z hypolaktazją wieku dorosłego może ciągle przyjmować od 100 do 200ml mleka krowiego.
Ogólny zarys pokarmów zawierających laktozę można odnaleźć w artykule zatytułowanym „alergia na mleko krowie”. Nie ulega wątpliwości, że w czasie, gdy osoby uczulone na mleko krowie muszą unikać najmniejszej ilości mleka krowiego w pożywieniu, osoby z brakiem tolerancji na laktozę mogą spożywać laktozę w niewielkich ilościach. Mleko sojowe Provamel i jego pochodne produkty żywnościowe takie jak Yofu (jogurty sojowe) są zupełnie pozbawione laktozy i można włączyć je do diety wolnej od laktozy. Co więcej, wiele artykułów sojowych Provamel jest wzbogaconych w wapń. Produkty Provamel można podawać dzieciom już od 12 miesiąca życia.
Materiał dostarczony przez firmę:
Provamel Science Nutrition Departament